TIAS School for Business and Society 09 januari 2019 4 min lezen

Bottom-up: de beste benadering voor duurzaamheid

duurzaam ondernemenWanneer organisaties duurzamer willen worden, blijft dit vaak bij een mooi voornemen. Ondernemer en auteur Anne-Marie Rakhorst vertelt hoe je je bedrijf en werknemers mee kunt nemen in maatschappelijk verantwoord ondernemen vanuit de bottom-up benadering. ‘Veel van het menselijk potentieel in organisaties blijft onbenut.’

Duurzaamheid gaat onder andere over energie en afval, over milieubelasting van de grondstoffen, CO2 en hoe je met stakeholders omgaat. Op sommige vlakken zijn investeringen nodig, maar waar begin je? Hoe prioriteer je dit?

De inzichten op het terrein van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) worden met regelmaat vernieuwd. De complexiteit en het feit dat een business case niet altijd goed te voorspellen is, is vaak een belemmering om met je organisatie de weg naar MVO op te gaan.
Toch is het belangrijk dat je hier niet mee wacht: klanten hechten er tegenwoordig veel waarde aan dat je organisatie maatschappelijk verantwoord onderneemt. Ook overheden en toezichthouders eisen vaker dat je je maatschappelijk verantwoord gedraagt en medewerkers kiezen hun werkgevers aan de hand van hun duurzaamheidsreputatie. Hoe zorg je als manager dat je organisatie meer verantwoordelijkheid neemt? Hoe krijg je het onderwerp op de agenda?

Is jouw leiderschap toekomstbestendig? Download het gratis whitepaper 'Wendbaar leiderschap ontwikkelen'

Bottom-up

‘Bij duurzaamheid is een bottom-up aanpak meestal de beste benadering’, volgens Anne-Marie Rakhorst. Rakhorst werkt als ondernemer, investeerder en publicist op het gebied van MVO en richtte het platform Duurzaamheid.nl op. Ze is actief in verscheidene besturen, commissariaten en initiatieven zoals de Koning Willem I Prijs, Transitieagenda Consumptiegoederen, Human Cities Coalition, SDG Charter, MVO Nederland en Slum Dwellers International. Anne-Marie publiceerde de afgelopen jaren diverse boeken, waaronder Geld stuurt de wereld; jij bepaalt de koers en Nieuwe Energie; Nederland na het fossiele tijdperk. Ze schrijft momenteel een boek over duurzame en inclusieve steden. Ook is ze gastspreker bij het Sustainability Leadership Program van TIAS School for Business and Society. In dit programma leren managers hoe ze invulling kunnen geven aan verantwoordelijk leiderschap. Rakhorst: ‘De beweging van je organisatie richting MVO moet voor een belangrijk deel uit de medewerkers zelf komen. Jouw taak als manager is om dat te faciliteren.’

Waarom is dat van belang?

‘Enkele jaren geleden is onderzocht wat de beste vorm van leiderschap is om duurzaamheid te verbeteren. Consistentie bleek een belangrijke eigenschap te zijn. De medewerkers moeten weten waar ze met hun leidinggevenden aan toe zijn, voordat ze energie in duurzaamheid stoppen. Een ander belangrijk resultaat van het onderzoek was dat organisaties die goed in staat zijn om relevante externe informatie op te nemen en te implementeren, het meest succesvol zijn. Als manager moet je dat ondersteunen.’

Wordt dat te weinig gedaan?

‘Wat je vaak ziet is dat managers het naar zich toe trekken. Zíj bepalen welke informatie relevant is. Je bereikt echter veel meer als je in je organisatie kunt verankeren dat er effectief op externe ontwikkelingen wordt ingespeeld. Herman Wijffels heeft gezegd, en daar ben ik het volledig mee eens, dat veel van het menselijk potentieel in organisaties onbenut blijft omdat de medewerkers eenvoudig niet met de juiste vragen worden geconfronteerd. Terwijl ze wel de antwoorden hebben.’

Hoe kun je de organisatie daarbij helpen?

‘Bij organisaties die het op dit gebied goed doen, zie je dat de medewerkers elkaar heel goed kennen. Het management weet precies wat de kwaliteiten van de mensen zijn en die weten het ook van elkaar. Om te zorgen dat medewerkers zich voor duurzaamheidsdoelen inzetten, moeten ze in de kracht van hun kunnen zitten, en moeten de teamleden elkaar goed aanvullen. Dan zie je dat ze de maatschappelijke verantwoordelijkheid zelf gaan invullen. Jouw rol als leider is zorgen dat de onderlinge samenwerking goed blijft.’

Zijn er hulpmiddelen waarmee je dat kunt stimuleren?

‘In de organisaties waar ik werk gebruiken we onder meer de teamrollen van Belbin, om effectieve teams samen te stellen. De A3-methodiek (je jaarplan op één A3-tje uitgewerkt - red.) is een uitstekende manier om tot een door iedereen gedragen jaarplan te komen. Doordat je zo’n plan samen maakt, ontstaat een gemeenschappelijk eigenaarschap.’

Wat kunnen leiders hier nog meer in betekenen?

‘Je moet in ieder geval voorbeeldgedrag tonen. Alleen zeggen dat je duurzaamheid belangrijk vindt, is uiteraard niet genoeg. Je moet het laten zien. Als je diversiteit van belang zegt te vinden terwijl in de raad van bestuur en raad van commissarissen alleen maar mannen zitten, dan verspeel je je geloofwaardigheid. Je kunt veel beleidsplannen schrijven over duurzaamheid, maar ermee aan de slag gaan werkt het beste.’

Doelstellingen op het gebied van duurzaamheid zijn vaak moeilijk in directe resultaten te vertalen. Hoe kun je erop sturen?‘

Je vindt niet altijd harde indicatoren, maar toch moet je proberen een aantal zaken helder te krijgen. Anders verzand je in vrijblijvendheid. Bij de waardering van bedrijven wordt nu door investeerders al veel meer dan vroeger gekeken naar de maatschappelijke relevantie. Het is belangrijk om dat ook voor jezelf helder te krijgen.’ 

‘Welke relevantie heeft dit bedrijf in de toekomst? Als je dat niet kunt aantonen, zegt dat weinig goeds voor de overlevingskansen van het bedrijf. Naast de vraag naar de relevantie zou ik één prestatie-indicator op het gebied van duurzaamheid uitkiezen die met het oog op jouw businessmodel belangrijk is. Zodat je in ieder geval kunt nagaan of je vorderingen maakt.’

Welke eigenschappen zijn nog meer belangrijk?‘

De intentie van de leiding is de belangrijkste. Stakeholders die met jouw organisatie willen samenwerken, willen weten dat het management achter zijn langetermijnbeleid staat. Dus dat het de juiste intenties op dat gebied heeft.’

Het is niet gemakkelijk om dat te onderbouwen.

‘Neem bijvoorbeeld DSM. Eigenlijk weet iedereen wel dat de bestuursvoorzitter Feike Sijbesma met duurzame intenties aan die organisatie leiding geeft, en voor DSM een rol in de circulaire economie ziet weggelegd. Zijn uitspraken op dat gebied en het handelen van DSM zijn consistent, wat het duurzaamheidsbeleid van DSM geloofwaardig maakt.’

‘Het gaat om wat je uitdraagt en hoe je dat communiceert. Mijn ervaring is dat veel MKB-ondernemers niet ondernemen omdat ze er per se rijk van willen worden. Ze ondernemen vanuit passie en omdat ze iets van waarde willen neerzetten. Dat je dat op maatschappelijk verantwoordelijke manier doet spreekt daarbij bijna vanzelf. Draag dat naar de buitenwereld en naar de medewerkers in het bedrijf uit. Dat wordt herkend en overgenomen. Als je die medewerkers daar dan de ruimte toe geeft, gaan ze ermee aan de gang.’

 

Is jouw leiderschap toekomstbestendig?

Ben jij klaar voor een duurzame toekomst? Wil jij een voortrekkersrol innemen als het gaat om verduurzaming van je organisatie? Met een inspirerend en gratis whitepaper daagt TIAS je uit om met een nieuwe blik naar je eigen leiderschapsontwikkeling te kijken!
New call-to-action

Onderwerpen:

Gerelateerde artikelen

02 augustus 2019 | TIAS School for Business and Society | 2 min lezen

Hoe Wouter omgaat met veranderingen binnen De Alliantie

Als leidinggevende bij Woningcorporatie De Alliantie krijgt Wouter Reimerink te maken met diverse ontwikkelingen en uitdagingen in de markt. Bovendien ligt disruptie...

26 juli 2019 | TIAS School for Business and Society | 2 min lezen

5 tips voor toekomstbestendige leiders

Jarenlang dachten leiders en managers dat leiderschap enkel draaide om controle en risicobeheersing. Het leiderschap van moderne en flexibele organisaties vraagt...

12 juli 2019 | TIAS School for Business and Society | 2 min lezen

Wat leiders kunnen leren van Amazon's 'Dag 1 filosofie'

De snelheid van de veranderingen waarmee veel organisaties worden geconfronteerd, neemt toe. In veel sectoren waart het disruptie-spook rond dat gevestigde...

23 april 2019 | Oscar David | 3 min lezen

Leiderschap 3.0 is sustainability leadership

De maatschappij stelt steeds vaker eisen aan het bedrijfsleven. Veel goede professionals willen alleen nog voor duurzame bedrijven werken. Tijd voor sustainable...